การสืบทอดธุรกิจครอบครัว 5 หลักคิดสำคัญที่ทายาทต้องรู้

การบริหารธุรกิจครอบครัวเป็นหนึ่งในงานที่ยากที่สุด เพราะมีความซับซ้อน อ่อนไหว เกี่ยวข้องเรื่องเลประโยชน์ อำนาจการควบคุมธุรกิจและมีอารมณ์เข้ามาเกี่ยวข้อง นอกจากนี้ วัฒนธรรมครอบครัวส่วนใหญ่เองก็ไม่นิยม เปิดเผยเรื่องภายในครอบครัวให้บุคคลภายนอกได้รับรู้

ศาสตร์ด้านการบริหารธุรกิจครอบครัวจึงเป็นเรื่องที่อยู่ในวงจำกัดเท่านั้น ทั้งที่ธุรกิจครอบครัวนั้นเป็นส่วนสำคัญ ของเศรษฐกิจในทุกประเทศ รวมถึงการที่ครอบครัวเจ้าของธุรกิจมักจะมีระบบการปลูกฝังค่านิยมที่ดีงาม เพื่อให้ สมาชิกครอบครัวตนเองเป็นคนดี มีจริยธรรม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยสร้างสรรค์สังคมให้ดีขึ้นอีกด้วย

5 หลักการสืบทอดธุรกิจครอบครัว หลักการเหล่านี้ไม่เพียงแต่เป็นการจัดการธุรกิจ แต่คือการหล่อหลอมสมาชิกครอบครัวให้มีทัศนคติ ความสามารถ และค่านิยมที่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ดั้งเดิมของตระกูล

หลักการนี้คือการสื่อสาร ค่านิยม ปรัชญา และหลักการดำเนินชีวิต/ทำงาน ด้วยการพูดคุย การสอน หรือแม้แต่การใช้สื่อภาพ เช่น ภาพถ่ายประวัติศาสตร์ หรือหนังสือประวัติครอบครัว เพื่อสร้างความภูมิใจและถ่ายทอดเจตนารมณ์สำคัญ ตัวอย่างเช่น การกำหนดให้สมาชิกครอบครัวต้องใช้เวลาร่วมกันเพื่อสร้าง ความสามัคคี และปรึกษาหารือเรื่องธุรกิจอย่างเปิดอก ระมัดระวังคำพูด พยายามรักษาบรรยากาศการสนทนา ให้เป็นมิตรและอย่าใช้อารมณ์ ฯลฯ ผู้นำทั้งครอบครัว ให้ความสำคัญกับ การสื่อสารในครอบครัว เขากำหนดให้พี่น้องทุกคน ต้องอาศัยอยู่ในบ้านเดียวกัน รับประทานข้าวเย็นพร้อมกัน เพื่อให้เกิดความสามัคคีและใช้โต๊ะกินข้าวตอนเย็นเป็นห้อง ประชุมย่อย เพื่อปรึกษาหารือเรื่องธุรกิจ ในช่วงที่สมาชิก ครอบครัวยังมีจำนวนไม่มากนัก ข้อกำหนดนี้ทำให้พี่น้องในตระกูมีความสามัคคีกันอย่างแนบแน่น และ พร้อมจะร่วมมือกันพัฒนาธุรกิจของตระกูลให้เติบโตยิ่งขึ้น

ผู้นำควรประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดี ในด้านการทำงาน ความขยัน และความประหยัด ไม่ใช่แค่การสอนด้วยคำพูดเท่านั้น แต่ต้องแสดงให้เห็นจริงผ่านการปฏิบัติในชีวิตประจำวัน สิ่งนี้เป็นการปลูกฝังจากรุ่นสู่รุ่นที่ทรงพลังที่สุด ทำให้ทายาทซึมซับจิตวิญญาณของผู้ประกอบการอย่างเป็นธรรมชาติ

หลักการนี้เน้นที่การ สอบงานและการสร้างประสบการณ์ โดยเฉพาะการผลักดันให้ทายาทออกไปทำงานภายนอกองค์กรครอบครัว (Work Outside) ก่อนเป็นระยะเวลาหนึ่ง เพื่อเรียนรู้การทำงานในองค์กรมืออาชีพอื่นๆ และนำความรู้กลับมาพัฒนาธุรกิจ การให้โอกาสทายาทรุ่นเยาว์ได้เข้ามาบริหารโครงการใหญ่ที่ท้าทาย โดยมีผู้ใหญ่คอยเฝ้ามองและให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด เป็นสิ่งสำคัญเพื่อฝึกฝนทักษะความเป็นผู้นำ

นี่คือการร่วมทุกข์ร่วมสุขและทำงานร่วมกัน อย่างแท้จริง ไม่ใช่แค่การสั่งการ แต่เป็นการที่พ่อแม่หรือผู้นำรุ่นอาวุโสทำงานร่วมกับทายาทอย่างใกล้ชิดในช่วงเวลาที่สำคัญ เพื่อให้ลูกหลานได้เรียนรู้ หลักการตัดสินใจ วิธีการดูแลลูกน้อง และการรับมือกับปัญหาเฉพาะหน้า การมีประสบการณ์ร่วมกันจะสร้างความผูกพันและเน้นย้ำความสำคัญของ ความสามัคคี ในการฝ่าฟันอุปสรรค ดังคำกล่าวที่ว่ารวมกันเป็นเหมือนมัดไม้ไผ่ที่ไม่มีใครสามารถหักได้

ครอบครัวควรเป็น สถานที่ที่ให้ความอบอุ่น สบายใจ และมีอิสระ เป็นพื้นที่ที่สมาชิกสามารถขอคำแนะนำและความช่วยเหลือได้เมื่อมีปัญหา โดยไม่มีการตำหนิกล่าวโทษเมื่อเกิดความผิดพลาด การให้สวัสดิการอย่างดี แต่ไม่บังคับให้สมาชิกต้องเข้าร่วมธุรกิจครอบครัว เป็นการแสดงถึงความเคารพในความเป็นปัจเจกบุคคล และทำให้สมาชิกรู้สึกผูกพันกับครอบครัวด้วยความรักไม่ใช่ด้วยหน้าที่

ทั้ง 5 หลักการ เป็นหัวใจสำคัญของ กระบวนการสืบทอดธุรกิจครอบครัว (Succession) ที่มุ่งเน้นการบ่มเพาะคนให้มีความสามารถ ทัศนคติ และจริยธรรมที่ยั่งยืน หลักสูตร MBA Online กลุ่มวิชาการจัดการธุรกิจครอบครัว (FAMZ MBA) มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ได้รวบรวมศาสตร์การบริหารธุรกิจครอบครัวที่ซับซ้อนนี้ มาถ่ายทอดอย่างเป็นระบบ ด้วยความเข้าใจถึงวัฒนธรรมและพลวัตของครอบครัวไทย-เอเชีย หากคุณคือทายาทธุรกิจ ที่ต้องการเตรียมความพร้อมอย่างมืออาชีพเพื่อรับช่วงต่อธุรกิจครอบครัว ผู้บริหารรุ่นก่อตั้ง ที่ต้องการวางแผนการสืบทอดอย่างรอบด้านและสร้างธรรมนูญครอบครัวที่เข้มแข็ง

FAMZ MBA มอบความรู้และเครื่องมือที่จำเป็น เพื่อให้คุณสามารถประยุกต์ใช้ 5 หลักการนี้ได้อย่างเหมาะสมกับความเชื่อและค่านิยมของตระกูลคุณ สร้างความภูมิใจ ความตั้งใจ และความมุ่งมั่นในการสืบทอดตำนานครอบครัวให้คงอยู่ต่อไป